Studziwody Siehieniewiczów

Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach zaprasza na „Studziwody Siehieniewiczów”. Popularyzujące tradycje historyczne i kulturowe Studziwód, Bielska Podlaskiego i okolic wydarzenie rozpocznie się 14 września (sobota). W programie m.in. wykład prof. Antoniego Mironowicza poświęcony rodzinie Siehieniewiczów, prezentacja wystawy „Emilian Adamiuk i Józef Tokarzewicz – synowie jednego miejsca i czasu”.

- Idea spotkań kulturowych „Studziwody Siehieniewiczów” była zainicjowana we wrześniu 2014 r., kiedy w Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach odbyły się uroczystości z okazji 500-lecia pierwszej wzmianki o miejscowości. Studziwody formowały się między trzema historycznymi traktami: mielnicko-krakowskim, drohickim oraz brzeskim. Początkowo były to grunta hospodarskie, w końcu XV w. nadane Protasowi Tyszkiewiczowi. W 1514 r. jego potomek Iwan Siehieniewicz, mieszczanin bielski, otrzymał od króla i wielkiego księcia Zygmunta Starego przywilej, potwierdzający prawa do władania ziemiami studziwodzkimi. Kilkanaście lat później, już jako wójt bielski, Iwan Siehieniewicz przekazał Studziwody do dóbr monasteru w Supraślu. Do tego rodu Studziwody oficjalnie powróciły w 1555 r., kiedy Zygmunt August wydał Wasilowi Iwanowiczowi Siehieniewiczowi stosowny przywilej – podają organizatorzy, Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach.

W trakcie spotkania, oprócz rodu Siehieniewiczów, który – jak przekonuje Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach – odegrał ważną rolę w dziejach Studziwód, Bielska Podlaskiego i całego Podlasia,  mówić się będzie o prof. Emilianie Adamiuku, światowej sławy lekarzu-okuliście oraz Józefie Tokarzewiczu ps. „Hodi”, uznanym pisarzu i publicyście.

Adamiuk i Tokarzewicz. Kim byli?

Emilian Adamiuk (1839-1906) – urodził się w Studziwodach jako syn Walentego Dębińskiego-Adamiuka oraz Franciszki z Hulewiczów. Ochrzczony był przez o. Mikołaja Giżewskiego w cerkwi Preczystieńskiej. Uczył się w szkole powiatowej w Bielsku, a następnie w Gimnazjum Białostockim, które ukończył w 1857 r. Naukę kontynuował na Uniwersytecie Kazańskim, początkowo na Wydziale Filologicznym, potem Medycznym. W 1865 r. podjął pracę w uniwersyteckiej klinice na oddziale chorób oczu. Po obronie doktoratu, w latach 1867-1869 odbył podróż naukową po Europe, odwiedzając Niemcy, Austrię, Szwajcarię, Francję i Holandie. W 1871 r. został profesorem nadzwyczajnym oftalmologii, a trzy lata później profesorem zwyczajnym. Wykładał na Uniwersytecie Kazańskim, gdzie pracował nieprzerwanie do 1900 r.

Emilian Adamiuk stworzył pierwszą w Rosji klinikę oftalmologii (okulistyki). Opublikował ponad 100 książek i prac poświęconych chorobom oczu, m.in. jaglicy i jaskrze. Opisał mechanizmy i warunki ich powstawania oraz sposoby terapii. Był niesłychanie pracowity jako wykładowca oraz lekarz-praktyk. Skutecznie wyleczył wiele tysięcy osób cierpiących na choroby oczu.

Emilian Adamiuk miał żonę Sofię, dwóch synów – Piotra i Walentego oraz dwie córki – Natalię i Nadieżdę. Praprawnukami pierwszej z nich jest rodzeństwo mieszkające w Austrii – Barbara i Roland Kloss.

Józef Tokarzewicz (1841-1919) – urodził się w Bielsku jako syn Bazylego Tokarzewicza i Joanny z Kalisiewiczów. Jego ojciec był burmistrzem oraz starostą cerkwi Preczystieńskiej. Po ukończeniu w 1860 r. Gimnazjum Białostockiego, podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu Moskiewskiego. Tu uczęszczał także na wykłady z zakresu filozofii, prawa oraz historii. W 1862 r. uzyskał dokumenty uprawniające do pracy pedagogicznej.

Po powrocie na Podlasie, w 1863 r. włączył się czynnie w Powstanie Styczniowe. W końcu tego roku udał się na emigrację do Paryża, gdzie wstąpił na Wydział Prawa Uniwersytetu Paryskiego. W 1870 r. jako żołnierz paryskiej gwardii narodowej brał udział w obronie Paryża. Niesłusznie posądzony o zaangażowanie w Komunę Paryską, był aresztowany i zamknięty w podziemiach na Wersalu. Ten okres opisał we wspomnieniach „W dniach wojny i głodu”. W Paryżu Józef Tokarzewicz pozostał do 1882 r., gdzie zajmował się działalnością publicystyczną, drukując głównie w czasopismach „Gmina”, „Wiek” i „Kłosy”. W 1881 r. w Warszawie ukazała się drukiem jego powieść „Pan Ślepy-Paweł”, oparta na bielskich realiach. W okresie paryskim Tokarzewicz zajmował się przekładami literatury francuskiej na język polski, głównie Wiktora Hugo. Po uzyskaniu w 1883 r. zgody na powrót do Cesarstwa Rosyjskiego, przez dziesięć lat mieszkał w Sankt-Petersburgu. Tu współredagował społeczno-kulturalne i polityczne pismo „Kraj”. Od 1893 r., wraz z żoną Wandą z Hermanowskich mieszkał w Grodzisku Mazowieckim. W latach 1902-1904 współpracował z folklorystą Michałem Federowskim, autorem monumentalnej pracy „Lud białoruski”.

Józef Tokarzewicz był twórcą niezwykle płodnym. Pełna bibliografia jego prac obejmuje blisko tysiąc artykułów, rozpraw, recenzji. W jego niezwykle aktywnym życiu Bielsk zajmował zawsze ważne miejsce, czemu dał wyraz szczególnie w powieści „Pan Ślepy-Paweł”. Józef Tokarzewicz używał wielu pseudonimów, wśród których najpopularniejszym był „Hodi”, co w języku ruskim znaczy „dosyć”.

Józef Tokarzewicz zmarł 2 sierpnia 1919 r. w Grodzisku Mazowieckim i jest pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Studziwody Siehieniewiczów. Święto przedmieścia (IV spotkania kulturowe)

14 września (sobota) 2019 r., godz. 13:30

ul. Sosnowa 17, Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach.

Program:

13:30 – Spotkanie z Barbarą i Rolandem Klossami, potomkami prof. Emiliana Adamiuka

14:00 – Odsłonięcie i wyświęcenie „Panoramy Studziwodzkiej” – historyczno-artystycznej wizji Studziwód, stworzonej przez Anatola Turkowa i Doroteusza Fionika

14:30 – Wykład prof. Antoniego Mironowicza poświęcony rodzinie Siehieniewiczów. Prezentacja historyczno-edukacyjnej wystawy: „Emilian Adamiuk i Józef Tokarzewicz – synowie jednego miejsca i czasu”

16:00 – Koncert zespołów z Kobrynia: „Taukaczyki”, „Mahdalina”, „Zaranica” i „Żurawiny”.

Źródło: Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. Notki biograficzne Emiliana Adamiuka i Józefa Tokarzewicza: Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach.